Wat moet je in maart in de tuin doen?
Maart is de maand waarin de tuin ontwaakt. De dagen worden merkbaar langer, de eerste zonnestralen krijgen kracht en in de borders steken vroege bloemen hun kopjes op. Dit is het cruciale moment om de basis te leggen voor een weelderig en productief seizoen. Een actieve aanpak nu, betaalt zich de komende maanden dubbel en dwars terug.
De focus ligt op twee hoofdgebieden: opruimen en voorbereiden enerzijds, en het beginnen met zaaien en planten anderzijds. Het is tijd om de laatste wintersporen weg te werken, borders op te schonen en de grond klaar te maken voor nieuwe groei. Let wel op: de grond mag niet meer nat of bevroren zijn als je erin werkt, om verdichting te voorkomen.
Gelijkertijd kun je volop starten met het zaaien van vele eenjarige bloemen en groenten onder glas, zoals tomaten en paprika's. In de volle grond kunnen bijvoorbeeld al erwten, spinazie en vroege wortelen gezaaid worden. Ook is maart een uitstekende maand om vaste planten te delen en verjongen, en om rozen en fruitbomen te snoeien als dit nog niet is gebeurd.
Het snoeien van rozen en zomerbloeiende heesters
Maart is de ideale maand om rozen te snoeien. De ergste vorst is voorbij en de planten komen in beweging. Begin altijd met het verwijderen van dood, ziek of zwak hout. Snoei vervolgens de overige takken terug tot op drie à vijf gezonde buitenwaartse ogen (ogen die naar buiten gericht zijn). Dit bevordert een open structuur en een rijke bloei. Bij doorbloeiende rozen stimuleert deze snoei de eerste zomerbloei.
Zomerbloeiende heesters, zoals de vlinderstruik (Buddleja), pluimhortensia (Hydrangea paniculata) en hertshooi (Hypericum), bloeien op het nieuwe hout dat in hetzelfde jaar groeit. Deze soorten snoei je nu stevig terug. Knip alle takken terug tot op enkele sterke knoppen of tot een laag frame van 20 à 50 centimeter boven de grond. Hierdoor dwing je de plant tot het vormen van krachtige, jonge scheuten die in de zomer uitbundig zullen bloeien.
Let bij het snoeien altijd op het gebruik van scherp en schoon gereedschap. Maak schuine snoeiwonden net boven een naar buiten gericht oog. Verwijder bij heesters ook een deel van de oudste takken bij de basis om verjonging te stimuleren. Dit voorkomt veroudering en houdt de struik vitaal.
Het planten en verplaatsen van vaste planten
Maart is de ideale maand om vaste planten een nieuwe plek te geven of nieuwe aan te planten. De grond begint op te warmen en bevat nog voldoende vocht, wat de wortelgroei sterk stimuleert. Planten hebben zo het hele groeiseizoen de tijd om goed aan te slaan.
Verplant enkel planten die niet in bloei staan. Graaf de kluit ruim uit en probeer zoveel mogelijk wortels met aarde intact te houden. Verwijder oud en dood blad. Deel grote, oude pollen met een scherpe spade of twee vorken die je tegen elkaar in duwt. Dit verjongt de plant en levert direct nieuw plantmateriaal op.
Maak het nieuwe plantgat ruim genoeg, minstens twee keer zo breed als de kluit. Meng de uitgegraven aarde met compost of potgrond voor betere drainage en voeding. Plaats de plant op de juiste diepte; de bovenkant van de kluit moet gelijk liggen met het grondniveau.
Druk de aarde goed aan en geef royaal water. Dit zorgt voor direct contact tussen wortels en grond. Strooi een dunne laag compost of mulch rond de plant om onkruid te onderdrukken en vocht vast te houden. Houd nieuw geplante exemplaren de eerste weken in de gaten bij droogte.
Het inzaaien van eenjarige bloemen en groenten onder glas
Maart is de ideale maand om een vliegende start te maken met eenjarige planten door ze voor te zaaien onder glas. Dit kan in een kas, een koude bak of gewoon op de vensterbank. Door de warmte en bescherming kiemen zaden sneller en ontwikkelen de jonge planten zich veilig tot ze na IJsheiligen (half mei) naar buiten kunnen.
Begin met het zaaien van warmteminnende eenjarige bloemen zoals Zinnia, Cosmea, Afrikaantje (Tagetes) en Zonnebloem. Voor de groentetuin zijn tomaat, paprika, aubergine en selderie nu aan de beurt. Gebruik zaai- en stekgrond, want deze is arm aan voedingsstoffen en voorkomt ziektes.
Zaai de zaden ondiep in trays of potjes. Houd de grond constant vochtig, maar niet nat. Een sprayfles is hiervoor perfect. Dek de trays af met een deksel of huishoudfolie om de luchtvochtigheid hoog te houden tot de kieming. Zet ze op een lichte, warme plek.
Na opkomst is licht cruciaal om lang, slap groei te voorkomen. Verwijder de afdekking en geef voorzichtig water. Zodra de eerste echte blaadjes (na de kiemblaadjes) verschijnen, verspeen je de sterkste zaailingen naar eigen potjes met potgrond. Dit geeft de wortels ruimte en maakt de planten sterker.
Begin eind maart ook met het afharden van de vroegst gezaaide planten, zoals bepaalde slasoorten. Zet ze op milde dagen enkele uren in de buitenlucht in de schaduw, zodat ze kunnen wennen aan de buitentemperaturen.
Het bestrijden van onkruid in borders en paden
Maart is het cruciale moment om onkruid aan te pakken voordat het uitgroeit tot een onbeheersbaar probleem. De grond is vaak vochtig, waardoor wieden gemakkelijker gaat. Een systematische aanpak bespaart veel werk later in het seizoen.
In de borders:
- Wied onkruid handmatig met een schoffel of wiedvork. Probeer de volledige wortel te verwijderen, vooral bij hardnekkige soorten zoals zevenblad.
- Schoffel alleen bij droog, zonnig weer. Het onkruid verdroogt dan snel op de grond.
- Breng na het wieden een laag organische mulch aan (bijvoorbeeld compost, cacaodoppen of boomschors). Dit onderdrukt nieuw onkruid, beschermt de grond en verbetert de structuur.
- Verwijder al het onkruid voordat het zaad kan vormen. Dit voorkomt een explosie van nieuwe zaailingen.
Op paden en tussen tegels:
- Verwijder mos en algen met een harde bezem of een speciale voegenkrabber.
- Gebruik voor doorntjes en wortelonkruid een onkruidsteker om ze met wortel en al weg te halen.
- Overweeg milieuvriendelijke methoden voor hardnekkige gevallen:
- Giet kokend water over het onkruid. Dit is effectief op verharding, maar herhaling is nodig.
- Een stoomreiniger is een krachtig alternatief dat de wortel beschadigt.
- Vul de voegen na reiniging eventueel op met zand of voegzand om hergroei te vertragen.
Belangrijke maart-tip: Voorkom chemische onkruidbestrijders. Ze tasten het bodemleven aan en kunnen nuttige planten beschadigen die nu actief worden. Focus op mechanische verwijdering en preventie met mulch.