Wat zijn de nadelen van thermowood gevelbekleding?

Thermowood, ook wel thermisch gemodificeerd hout, heeft de afgelopen jaren aan populariteit gewonnen als duurzaam en esthetisch aantrekkelijk materiaal voor gevelbekleding. Het modificatieproces op hoge temperatuur verbetert de stabiliteit en duurzaamheid van zachthout aanzienlijk, waardoor het een interessant alternatief lijkt voor tropisch hardhout of geïmpregneerd naaldhout. Toch is het essentieel om ook de minder besproken aspecten en potentiële nadelen onder ogen te zien voordat men een definitieve keuze maakt.

Een van de meest genoemde kritiekpunten betreft de kwetsbaarheid van het materiaal. Het thermische proces maakt het hout weliswaar duurzamer tegen schimmels en rot, maar het wordt tegelijkertijd brozer en minder elastisch. Dit resulteert in een lagere buigsterkte en impactweerstand, wat betekent dat thermowood gevoeliger kan zijn voor mechanische beschadigingen, zoals deuken of scheuren tijdens transport, verwerking of bij hagel.

Daarnaast is de kleurverandering onder invloed van UV-straling een wezenlijk nadeel dat men niet mag onderschatten. De aanvankelijke rijke, donkere tint van thermowood vergrijst onder invloed van zonlicht. Hoewel dit een natuurlijk proces is bij de meeste houtsoorten, verloopt het bij thermowood vaak ongelijkmatig, wat kan leiden tot een gevlekt uiterlijk. Om de originele kleur te behouden, is regelmatig onderhoud met dekkende olie of beits noodzakelijk, wat de beloofde 'onderhoudsarme' eigenschap relativeert.

Ook op financieel vlak zijn er aandachtspunten. Thermowood is over het algemeen aanzienlijk duurder dan conventioneel geïmpregneerd of geschilderd vurenhout. Deze hogere initiële investering moet worden afgewogen tegen de langere levensduur. Bovendien vereist de verwerking specifieke kennis en gereedschap vanwege de brosheid; verkeerd gekozen bevestigingsmethoden kunnen makkelijk tot splijten leiden, met extra kosten tot gevolg.

Gevoeligheid voor mechanische beschadiging en slijtage

Thermowood heeft een verhoogde brosheid in vergelijking met onbehandeld naaldhout. Het thermisch modificatieproces reduceert de hemicellulose in de houtstructuur, wat resulteert in een lagere buigsterkte en slagtaaiheid. Dit maakt de planken of geveldelen gevoeliger voor mechanische beschadiging tijdens transport, montage en in gebruik.

Scherpe voorwerpen, vallende takken, of zelfs een stevige stoot kunnen gemakkelijker deuken, krassen of splinters veroorzaken. Deze gevoeligheid is het grootst bij de randen en hoeken van de planken. Extra voorzichtigheid is dus geboden bij de verwerking.

Bovendien kan thermowood onder invloed van intensieve en directe weersinvloeden, zoals zandstormen of aanhoudende, harde regenval in combinatie met wind, sneller tekenen van oppervlakteslijtage vertonen. Het oppervlak wordt in de loop der tijd zachter en kan een licht geruwde textuur ontwikkelen, wat bijdraagt aan een snellere vergrijzing.

Dit betekent niet dat de constructieve integriteit in gevaar komt, maar het esthetische uiterlijk kan hierdoor sneller veranderen dan bij sommige hardere houtsoorten of composietmaterialen. Een regelmatige inspectie en een zorgvuldige installatie zijn essentieel om deze nadelen te mitigeren.

Kleurafwijkingen en vergrijzing onder invloed van UV-straling

Een van de meest zichtbare nadelen van thermowood gevelbekleding is de verkleuring onder invloed van zonlicht. De UV-straling in zonlicht breekt de lignine (de natuurlijke lijm in hout) af aan het oppervlak. Dit proces leidt onvermijdelijk tot vergrijzing. Het aanvankelijk rijke, warme bruine uiterlijk van thermowood zal binnen enkele maanden tot jaren veranderen naar een zilvergrijze patina.

Deze vergrijzing is op zich een natuurlijk en gelijkmatig proces, maar het kan als een nadeel worden ervaren wanneer de oorspronkelijke kleur gewenst blijft. Belangrijk is dat de vergrijzing niet altijd uniform verloopt. Afhankelijk van de oriëntatie van de gevel, lokale schaduwvorming en de intensiteit van de zonneschijn kunnen er zichtbare kleurverschillen ontstaan tussen verschillende geveldelen of zelfs tussen individuele planken.

Vooral in de beginfase kan deze ongelijkmatigheid optreden. Planken die meer direct zonlicht vangen, vergrijzen sneller dan planken in de schaduw. Dit resulteert in een gevlekt of streperig uiterlijk totdat het proces over de hele gevel is uitgemiddeld. Deze fase kan esthetisch storend zijn en is niet altijd volledig te voorkomen, ondanks zorgvuldige installatie en materiaalselectie.

Het gebruik van decoratieve afwerkingsproducten zoals beitsen, olieën of lazuren kan het vergrijzingsproces vertragen en sturen. Deze producten bevatten vaak UV-filters en pigmenten. Zonder een dergelijke behandeling moet de eindgebruiker zich realiseren dat de gevel een eigen, veranderend uiterlijk zal ontwikkelen. Het accepteren van deze natuurlijke veroudering is essentieel bij de keuze voor onbehandeld thermowood.

Extra onderhoudsbehoefte voor kleurbehoud en bescherming

Thermowood verkleurt onder invloed van ultraviolet (UV) straling in zonlicht. Dit is een natuurlijk proces waarbij de gevel in de loop der tijd een uniforme, grijze patina ontwikkelt. Als u de originele, warme houtkleur wilt behouden, is periodiek onderhoud essentieel.

Zonder beschermende afwerking heeft het hout ook meer te lijden van weersinvloeden zoals regen en vocht. Hoewel thermisch gemodificeerd hout een lagere vochtopname heeft, is het niet volledig afgesloten. Een onderhoudsplan is daarom aan te raden voor een lange levensduur en een consistente uitstraling.

Een typisch onderhoudstraject ziet er als volgt uit:

1. Reinigen: De gevel moet regelmatig worden schoongemaakt met water en een zachte borstel om vuil, algen en mossen te verwijderen.



2. Behandelen: Om de kleur te behouden, moet een decoratieve, UV-werende olie, beits of lak worden aangebracht.
   
   
   
   
   
   • Transparante producten beschermen minder lang tegen vergrijzing dan gekleurde of dekkende producten.
   
   
   
   • De behandelingsfrequentie varieert van om de 2 tot 5 jaar, afhankelijk van de expositie, het klimaat en het gebruikte product.
   
   
   
   
   
   



3. Controle: Inspecteer de gevel jaarlijks op eventuele beschadigingen of plekken waar de beschermlaag is versleten.

Dit onderhoud brengt extra kosten en tijdinvestering met zich mee in vergelijking met onderhoudsarme materialen zoals composiet of geglazuurde baksteen. Het weglaten van onderhoud leidt onvermijdelijk tot vergrijzing en, op de lange termijn, tot een verhoogde gevoeligheid voor oppervlakte-erosite.

Beperkingen in constructieve toepassingen en draagvermogen

Thermowood is uitdrukkelijk geen constructief hout. Het thermisch modificatieproces verzwakt de interne structuur van het hout, wat directe gevolgen heeft voor zijn mechanische eigenschappen.

De buigsterkte en druksterkte nemen significant af, met name de stijfheid (elasticiteitsmodulus) daalt met wel 10% tot 30%. Hierdoor is thermowood ongeschikt voor dragende elementen zoals balken, liggers, kolommen of draagconstructies in overkappingen. Het materiaal heeft een beperkt draagvermogen en kan onvoldoende permanente of dynamische belastingen opnemen.

Ook bij bevestigingen is voorzichtigheid geboden. Door de verhoogde brosheid is thermowood gevoeliger voor scheurvorming bij het inwerken van bevestigingsmiddelen, vooral nabij randen en uiteinden. Het gebruik van voorgeboorde gaten en aangepaste bevestigingstechnieken is vaak noodzakelijk om splijten te voorkomen.

Concluderend dient thermowood bij gevels uitsluitend als bekleding te worden toegepast. De volledige draagfunctie moet altijd worden overgenomen door een onderliggend, geschikt constructief frame of bevestigingssysteem.

Veelgestelde vragen:

Is thermowood gevelbekleding onderhoudsvrij, zoals soms beweerd wordt?

Nee, dat is een misvatting. Thermowood heeft, ondanks het thermisch modificeren, regelmatig onderhoud nodig om zijn uiterlijk en bescherming op lange termijn te behouden. Onbehandeld zal het onder invloed van UV-straling uniform vergrijzen tot een zilvergrijze patina. Als u de originele honingbruine kleur wilt behouden, moet u de gevelbekleding om de paar jaar behandelen met een olie of beits. Zonder deze behandelingen kan het hout sneller verweren, oppervlakkige scheurtjes (eindnerven) vertonen en vuil vasthouden. Het onderhoud is minder frequent dan bij onbehandeld naaldhout, maar het is zeker niet afwezig.

Kan thermowood kromtrekken of scheuren na montage?

Ja, dat is mogelijk. Het thermisch modificen vermindert de neiging tot werken aanzienlijk vergeleken met onbehandeld hout, maar sluit het niet volledig uit. Bij grote wisselingen in vochtigheid, bijvoorbeeld door directe, langdurige regeninslag gecombineerd met felle zon, kan thermowood in beperkte mate nog steeds uitzetten en krimpen. Dit kan leiden tot minimale vervorming of het iets wijder openen van de al aanwezige eindnerven. Correcte montage met ruimte voor werking en een goede achterliggende constructie zijn extra belangrijk om deze effecten te beperken.

Wat zijn de praktische nadelen voor de plaatsing en verwerking?

Thermowood is brozer en brosser dan onbehandeld hout. Dit heeft enkele gevolgen voor de verwerking. Tijdens het zagen of frezen moet u voorzichtiger zijn, omdat de kans op splinteren of afbrokkelen aan de randen groter is. Ook bij het aanslaan van spijkers of schroeven is voorzichtigheid geboden; voorboren wordt vaak aanbevolen om scheuren te voorkomen. De hardheid kan ook een nadeel zijn voor de gevoelswaarde; het hout voelt minder 'zacht' aan. Daarnaast is de prijs per vierkante meter hoger dan voor veel conventionele gevelhoutsoorten, zowel voor het materiaal zelf als soms voor de verwerking.

Houdt thermowood vuil en algen vast, en is dat een probleem?

Het vergrijzende oppervlak van onbehandeld thermowood kan na verloop van tijd meer vuil en potentiële algengroei vertonen dan bijvoorbeeld geschilderd hout. De ruwere structuur en de kleine scheurtjes (eindnerven) die door het modificatieproces ontstaan, kunnen een plek zijn waar stof en vocht blijven hangen. Op schaduwrijke, vochtige delen van de gevel kan dit sneller leiden tot een groene aanslag. Dit is vooral een esthetisch nadeel. Regelmatig reinigen met water en een zachte borstel kan nodig zijn, of u kiest ervoor om het hout te behandelen met een onderhoudsproduct dat ook algengroei remt.